მილანი (AP) — ტენლი ოლბრაიტს ჯერ კიდევ ნათლად ახსოვს დოლომიტებზე ჩამავალი მზე, რომელიც მოციგურავეთა მოედნის ნახევარს ჩრდილავდა. მას ესმის კორტინა დ'ამპეცოს ღია სტადიონზე სიცივისგან შეფუთული მაყურებლის ხმა, რომელიც „ბარკაროლას“ მელოდიას აჰყვებოდა, როდესაც ის დინამიკებიდან ისმოდა. ეს ამ თვეს 70 წლის წინ მოხდა. თითქოს შვიდი დღის წინ ყოფილიყო. „ეს ისეთი ლამაზი იყო, იქ, მთებში“, — იხსენებს ოლბრაიტი, რომელმაც ოთხი წლით ადრე ოლიმპიური ვერცხლის მედალი მოიგო და 1956 წლის თამაშებზე ოქროს მოსაპოვებლად ფავორიტად ითვლებოდა. „მემახსოვრება, როცა ჩემს მუსიკაზე დაიწყეს ღიღინი, რამაც ნამდვილად ამამაღლა, მე კი ორმაგი აქსელი მზეზე დავასრულე და ჩრდილში დავეშვი – ეს ყველაზე დაუჯერებელი რამ იყო.“ „წლების შემდეგ“, — თქვა ოლბრაიტმა, — „როდესაც კორტინას ვესტუმრე, ჩემს ქალიშვილთან ერთად ვიყავი. ეს შუადღით იყო, დაახლოებით 2 საათზე, ზუსტად მაშინ, როცა ვასპარეზობდი, და მზისა და ჩრდილის გამყოფი ხაზი ისევ იქ იყო. ამდენი წლის შემდეგ. ეს ჩემი წარმოსახვის ნაყოფი არ ყოფილა.“ ოლბრაიტმა იმ დღეს ოქროს მედალი მოიპოვა და თანაგუნდელი ქეროლ ჰეისი აშშ-ის მოციგურავეთა დომინანტური გამოსვლით დაამარცხა. მათ კორტინა დ'ამპეცოს თამაშებზე ცხრა მედალიდან ხუთი მოიგეს, მათ შორის კიდევ ერთი ოქრო ჰეიზ ალან ჯენკინსმა, რომელზეც ჰეისი მოგვიანებით დაქორწინდებოდა. ოლბრაიტი ახლა 90 წლისაა. ჰეისი გასულ თვეს 86 წლის გახდა. ფიგურული სრიალის ორივე ლეგენდამ იტალიაში მათი ტრიუმფალური მოგზაურობა „ასოშეითიდ პრესთან“ ექსკლუზიურ ინტერვიუებში გაიხსენა, ზუსტად მაშინ, როდესაც ოლიმპიადა შვიდი ათწლეულის შემდეგ პირველად დაბრუნდა მილანსა და კორტინაში. „ჩვენ ოლიმპიური სოფელი არ გვქონდა. ყველა სასტუმროებში ვრჩებოდით, პირდაპირ მთავარ ქუჩაზე“, — იხსენებს ჰეისი, — „ეს უბრალოდ ლამაზი, პატარა სათხილამურო ქალაქია და მას შემდეგ დიდად არ გაზრდილა. რვა-ცხრა წლის წინ დავბრუნდი, რომ მენახა, როგორი იყო. თითქმის იგივე დამხვდა.“ ის ფაქტი, რომ ოლბრაიტი საერთოდ მოხვდა ოლიმპიადაზე, სასწაული იყო. მას პოლიომიელიტი 1946 წელს შეეყარა, თითქმის ათი წლით ადრე, სანამ იონას სოლკი თავის ვაქცინას შექმნიდა, და ოლბრაიტის მამას – ქირურგს – აწუხებდა, რომ ეს მას პარალიზებულს დატოვებდა. მან ბავშვობაში სრიალი ოჯახის უკანა ეზოში არსებულ ხელნაკეთ მოედანზე ისწავლა. ამიტომ, როდესაც ოლბრაიტს ფეხის სიძლიერის აღსადგენად ფიზიოთერაპია დასჭირდა, მან მიმართა ბოსტონის ახლომდებარე მოციგურავეთა კლუბს, ორგზის ოლიმპიური ჩემპიონის დიკ ბატონის სახლს. მან იქ ვარჯიში დაიწყო, რითაც კლუბთან ურთიერთობა დაიწყო, რომელიც დღემდე გრძელდება. ოლბრაიტი არა მხოლოდ პოლიომიელიტისგან გამოჯანმრთელდა, არამედ მსოფლიოს ერთ-ერთი საუკეთესო მოციგურავე გახდა. მან 16 წლის ასაკიდან ხუთი ზედიზედ ეროვნული ტიტული მოიგო, ხოლო 1956 წლის კორტინა დ'ამპეცოს თამაშებამდე მისმა ორმა მსოფლიო ჩემპიონობამ იგი ფავორიტად აქცია. თუმცა, შეჯიბრებამდე რამდენიმე დღით ადრე, უბედურება დატრიალდა. „გარეთ ყინულზე ვვარჯიშობდი“, — თქვა ოლბრაიტმა, — „და შევნიშნე, რომ ჩემს ზოგიერთ კონკურენტს ფოტოს უღებდნენ, ამიტომ გადავუხვიე, რათა მათთვის ხელი არ შემეშალა. ჩემი ფეხი ბზარში ჩაუვარდა და დავეცი, მარცხენა ფეხზე კი ქუსლი ციგის გავლით გაიჭრა.“ ჭრილობა იმდენად ღრმა იყო, რომ ოლბრაიტი არ იყო დარწმუნებული, შეძლებდა თუ არა ასპარეზობას. მას დღეების განმავლობაში ფეხზე დგომა არ შეეძლო, არათუ პროგრამის ვარჯიში, და შეჯიბრის დილით, „უმარტივეს რამეზე დავეცი“, — თქვა მან. მისმა მწვრთნელებმა, მათ შორის ნოვატორმა მარიბელ ვინსონმა, მისი კოჭი მაქსიმალურად კარგად შეიკრეს. ზუსტად მაშინ, როდესაც ოლბრაიტი ყინულზე უნდა გასულიყო, კიდევ ერთი პრობლემა: მოგზაური გასართობი შოუს „აის ქაპადეს“ ხელმძღვანელი დაიხარა და აკოცა. იმ დროს, უბრალოდ პროფესიონალ შოუბიზნესის წარმომადგენელთან საუბარს შეეძლო თქვენთვის სამოყვარულო სტატუსის ჩამორთმევა, რაც ოლიმპიადაზე ასპარეზობის უფლებას გააუქმებდა, და საშინელმა აზრმა გაუელვა ოლბრაიტის გონებაში. „მე მას არ ვიცნობდი“, — თქვა ოლბრაიტმა, — „მაგრამ ვიფიქრე: „ოჰ, არა. ამას ყველა ხედავს! კამერები და ყველაფერი.“ კოჭის ტკივილი და მოედნისპირა ყურადღების გადამტანი ფაქტორები გაქრა, როდესაც ჟაკ ოფენბახის მუსიკა აჟღერდა და ოლბრაიტმა პროგრამის შესრულება დაიწყო. მაყურებელმა ღიღინი დაიწყო, რამაც მისი განწყობა აამაღლა, და ოლბრაიტმა პროგრამა უვნებლად დაასრულა. „მახსოვს, ვფიქრობდი: „ვიცი, რომ ამას როგორღაც გადავლახავ“, — თქვა მან. „უბრალოდ არ ვიცი, შევძლებ თუ არა ყინულიდან ჩამოსვლას.“ ოქროს მედლის მოპოვებიდან მალევე ოლბრაიტი სპორტიდან წავიდა. მან ჰარვარდის სამედიცინო სკოლა დაამთავრა და ორ ათწლეულზე მეტი ქირურგად მუშაობდა, შემდეგ კი იქ ფაკულტეტის წევრი გახდა. ის იყო აშშ-ის გუნდის მთავარი ექიმი 1976 წლის ინსბრუკის ოლიმპიადაზე, გახდა აშშ-ის ოლიმპიური კომიტეტის ვიცე-პრეზიდენტი და აგრძელებს იმ სპორტით ტკბობას, რომლის განვითარებაშიც წვლილი შეიტანა. ჰეისის მიმართ მცირე მოლოდინი არსებობდა, როდესაც ის 1956 წლის თამაშებზე იტალიაში ჩავიდა. ის მხოლოდ თინეიჯერი იყო. და მიუხედავად იმისა, რომ ის გახდა პირველი ქალი, რომელმაც ორმაგი აქსელი შეასრულა, მედიის მთელი ყურადღება ოლბრაიტზე იყო ორიენტირებული, რამაც მასზე ზეწოლა შეამცირა. „ახალგაზრდა გოგონასთვის უბრალოდ ამაღელვებელი იყო სხვადასხვა ქვეყნის სპორტსმენების გაცნობა“, — თქვა ჰეისმა. „ჩვენ გვქონდა თეთრი ფორმები და შევედით ამ ლამაზ არენაზე დოლომიტების ფონზე, მე 16 წელს ვასრულებდი და ვფიქრობდი: „რა შესანიშნავი გზაა აღსანიშნავად!“