დიდი ბრიტანეთის სკელეტონის „ზეძალა“: როგორ აღწევენ წარმატებას ყინულის ტრასის გარეშე?

ყინულის ტრასის არარსებობა და ამის მიუხედავად, ოლიმპიური სკელეტონის ისტორიაში ყველაზე წარმატებული ერი – როგორ ხსნით ამ პარადოქსს? მიუხედავად ამისა, როდესაც მეთ უესტონმა პარასკევს თავისი ისტორიული ოქრო მოიგო, ის ბრიტანელ სკელეტონისტთა გრძელ სიას შეუერთდა, რომლებმაც ზამთრის ოლიმპიური თამაშების კვარცხლბეკზე მოიპოვეს ადგილი. ემი უილიამსისა და ლიზი იარნოლდის (ორჯერ) შემდეგ, ის პირველი მამაკაცია, ვინც უმაღლეს საფეხურზე ავიდა. კვირას მან ოქროს მედლების რაოდენობა გააორმაგა ტაბი შტოკერთან ერთად ზამთრის თამაშების ახალ გუნდურ ღონისძიებაში, რითაც სპორტის საერთო მედლების რაოდენობა 11-მდე გაზარდა. უესტონი – ასევე ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი – მიიჩნევს, რომ ის ფაქტი, რომ ბრიტანეთმა ასეთ წარმატებას მიაღწია საკუთარი ტრასის გარეშე, ალბათ, „საკმაოდ გამაღიზიანებელია“ სხვა ერებისთვის. იარნოლდისთვის კი ეს დიდი ბრიტანეთის გუნდის „ზეძალაა“. „რითიც ბრიტანელები ნამდვილად კარგები ვართ, ისაა, რომ როდესაც ტრასაზე მივდივართ, რბოლამდე ექვსი საწვრთნელი დაშვება გვაქვს, ანუ ექვსი წუთი ვარჯიში“, – განუცხადა მან BBC Sport-ს. „თითოეულ დაშვებაში მიზანდასახულად, სიცხადითა და ერთგულებით შევდივართ და ყველა კონცენტრირებულია კონკრეტულ შესრულების უპირატესობაზე, რომელზეც მუშაობთ. ზოგჯერ, როდესაც სხვები რაღაცას ნეგატივად ხედავენ, ჩვენ შეგვიძლია ეს შევაბრუნოთ და ჩვენს ზეძალად ვაქციოთ“. ბათის უნივერსიტეტის კამპუსის ტერიტორიაზე მდებარე პატარა ხის ქოხი, თუმცა, ზეძალას არ ჰგავს. სწორედ აქ იქმნებიან ოლიმპიური ჩემპიონები, აქ იწყება გაერთიანებული სამეფოს ერთადერთი სასტარტო ტრასა და არის სკელეტონისა და ბობსლეის გუნდების სახლი. ისინი ზაფხულს ამ 140-მეტრიან მონაკვეთზე ატარებენ, სტარტებს აუმჯობესებენ და ზამთრისთვის სხეულს სპორტდარბაზში ამზადებენ. სპორტის სხვა ნაწილებში ტექნოლოგია უფრო განვითარებულია. ჯერ კიდევ 1990-იან წლებში, PhD სტუდენტს, კრისტან ბრომლის – რომელიც მოგვიანებით „ექიმი ყინულის“ სახელით გახდა ცნობილი – სთხოვეს, შეექმნა ციგა ბრიტანელი სამხედროებისთვის, რომლებიც ამ სპორტით დასვენებისთვის იყვნენ დაკავებულნი. არც ერთმა ჯარისკაცმა არ გამოსცადა მისი შემოქმედება და ამიტომ მან ეს თავად გააკეთა. მოგვიანებით ის ოთხგზის ოლიმპიელი გახდა და შექმნა ის ციგები, რომლებზეც ბრიტანეთის მრავალმა ადრეულმა სკელეტონის მედალოსანმა მოიპოვა ოლიმპიური წარმატება. მას შემდეგ, ისეთმა კომპანიებმა, როგორებიც არიან McLaren-ი და British Aerospace-ი, ასევე მიიღეს მონაწილეობა ციგების ინჟინერიაში, ხოლო სპეციალური „წინააღმდეგობის შემცირების“ კოსტიუმების შექმნამ 2018 წლის თამაშებზე გაოცება გამოიწვია. 2026 წლის ამ თამაშებამდე, გუნდმა ქარის გვირაბი გამოიყენა შესრულების გასაუმჯობესებლად. „კვლევა და ინოვაცია მართლაც მნიშვნელოვანია სკელეტონის მსგავს სპორტში, სადაც ადამიანიც და მანქანაც ერთადაა“, – თქვა იარნოლდმა. „ხშირად მეკითხებიან: რამდენად ხშირად არის ეს ადამიანის დამსახურება? რამდენად ხშირად – მანქანის? ეს ყველაფრის კომბინაციაა, როდესაც ყველაფერი ერთად მოდის“. ზოგჯერ ეს ასე არ მომხდარა. ამ თამაშებზე, დიდი ბრიტანეთის გუნდს აეკრძალა ახალი ჩაფხუტების გამოყენება, რომლებიც, სპორტის საარბიტრაჟო სასამართლოს (CAS) განცხადებით, აშკარად შექმნილი იყო აეროდინამიკური მახასიათებლების სპეციალურად გასაუმჯობესებლად. ამ შემთხვევაში ამას მნიშვნელობა არ ჰქონია, მაგრამ ოთხი წლის წინ პეკინში ყველაფერი კატასტროფულად შეცდა, როდესაც დიდი ბრიტანეთი სკელეტონის შეჯიბრებებიდან უმედლოდ დაბრუნდა, ბრალი კი მტკიცედ დაეკისრა აღჭურვილობას, რომელმაც „სიჩქარე შეანელა“. დიდი ბრიტანეთის გუნდს სკელეტონში მედალი ჰქონდა მოგებული ყველა ზამთრის ოლიმპიადაზე მას შემდეგ, რაც სპორტი პროგრამაში 2002 წელს აღდგა, მაგრამ 20 წლის შემდეგ, ეს სერია დასრულდა, უესტონის მე-15 ადგილი იყო ოთხ ბრიტანელ სპორტსმენს შორის საუკეთესო შედეგი. ამის შემდეგ, სკელეტონის პროგრამამ შემცირება განიცადა დიდი ბრიტანეთის სპორტის დაფინანსებაში – 2022 წლის ციკლისთვის მიღებული 6.5 მილიონი ფუნტიდან, 2026 წლისთვის თავდაპირველ 4.8 მილიონ ფუნტამდე – თუმცა ეს მოგვიანებით 5.8 მილიონ ფუნტამდე გაიზარდა. ისტორიულად, სათხილამურო და სნოუბორდის პროგრამებთან და ქერლინგთან ერთად, ის დიდი ბრიტანეთის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალანაზღაურებადი ზამთრის სპორტი იყო. მაგრამ როგორ იზიდავს ის სპორტსმენებს? ბოლოს და ბოლოს, არც ერთი ბრიტანელი ბავშვი არ ოცნებობს იმაზე, რომ ერთ დღეს სკელეტონის ჩემპიონი გახდება. სკელეტონამდე, უესტონი ტაეკვონდოს საერთაშორისო დონის მოთამაშე იყო ინგლისში და რაგბი უნიონს თამაშობდა, მაგრამ მოცურებაში ის "აღმოაჩინე შენი ოქრო" (Discover Your Gold) – დიდი ბრიტანეთის სპორტის ნიჭის აღმოჩენის პროგრამის მეშვეობით მოხვდა. ასეთმა დიდი ბრიტანეთის სპორტის სქემებმა – რომლებიც ეძებენ ნედლ ნიჭს პოტენციურ სპორტსმენებში და მიმართავენ მათ შესაფერის სპორტში – სკელეტონში მოიყვანეს ორგზის ოლიმპიური ჩემპიონი ლიზი იარნოლდი და 2018 წლის ბრინჯაოს მედალოსანი ლორა დისიც. „ასე იზიდავენ ისინი ძალიან ქმედით სპორტსმენებს, და ამას უთავსებენ ფენომენალურ მწვრთნელობასა და დიდ დაფინანსებას“, – თქვა იარნოლდმა, ყოფილმა შვიდჭიდელმა, რომელსაც სურდა თანამედროვე ხუთჭიდში გადასვლა. „რადგან ჩვენ არ ვართ ზამთრის სპორტის ერი და არ გვყავს ახალგაზრდა სპორტსმენები, რომლებიც ოთხშაბათს შუადღისას ამ სპორტს ცდიან, როგორც ეს სხვა ქვეყნებში ხდება, ჩვენ ვიყენებთ იმ ფაქტს, რომ ვიზიდავთ სპორტსმენებს, რომლებიც უკვე წარმოუდგენელი ფიზიკური მონაცემების მქონე სპორტსმენები არიან და რომლებსაც აინტერესებთ სხვა სპორტის სახეობის გამოცდა. ეს არის შესაძლებლობის, იმედისა და შანსის მომენტი“. ასეთი წარმატების ისტორიით, ეს ასევე მიმზიდველი წინადადებაა მსოფლიოს საუკეთესო მწვრთნელებისთვისაც. ლატვიელი მარტინს დუკურსი – საყოველთაოდ აღიარებული, როგორც ყინულზე მოასპარეზე უდიდესი სპორტსმენი – 2022 წელს დიდი ბრიტანეთის ახალი მწვრთნელი გახდა. ექვსგზის მსოფლიო ჩემპიონი, რომელსაც 60-ზე მეტი მსოფლიო თასის გამარჯვება აქვს, დუკურსი...