მწვრთნელთა „სახარშ მანქანა“ – რატომ იცვლებიან მენეჯერები ასე ხშირად თანამედროვე ფეხბურთში?

გასულ კვირას თომას ფრენკი „ტოტენჰემის“ მენეჯერის პოსტიდან გაათავისუფლეს, ხოლო შონ დაიკი – „ნოტინგემ ფორესტის“. ორივე გადაწყვეტილება სრულად გასაგები იყო თავისი პირობებით. ფრენკს წინა 17 ლიგის თამაშიდან მხოლოდ ორი ჰქონდა მოგებული, დაიკს კი – წინა 10-დან მხოლოდ ორი. ორივემ იხილა „ვესტ ჰემის“ გაუმჯობესება ნუნო ესპირიტო სანტოს ხელმძღვანელობით და იგრძნო პოტენციური დაქვეითების საფრთხე. როდესაც შიში იპყრობს გუნდს და რაღაც უნდა შეიცვალოს, ფეხბურთი, როგორც წესი, მენეჯერს სწირავს. მოვალეობის შემსრულებლების გამოკლებით, მათი წასვლის შედეგად მიმდინარე სეზონში პრემიერ ლიგის მწვრთნელთა რაოდენობა, რომლებმაც დატოვეს თავიანთი პოსტები, რვამდე გაიზარდა, ხოლო სეზონის ბოლოს ოლივერ გლასნერის წასვლაც მოსალოდნელია, როდესაც მარკო სილვას და ანდონი ირაოლას კონტრაქტებიც ამოეწურებათ. გასულ სეზონში 10 გათავისუფლება იყო, 2023-24 წლებში ცხრა, ხოლო 2022-23 წლებში – აბსურდული 18. მცირე კონტექსტისთვის, პრემიერ ლიგის პირველ სეზონში, 1992-93 წლებში, მხოლოდ ოთხი ცვლილება მოხდა (ხუთი, თუ „ჩელსის“ დეივ ვებსაც ჩავთვლით, რომელიც ფაქტობრივად დროებითი მწვრთნელი იყო, თუმცა ოფიციალურად ეს ტიტული არ ჰქონია). პრემიერ ლიგის მწვრთნელის საშუალო სიცოცხლის ხანგრძლივობა დაახლოებით ოთხი სეზონიდან დაახლოებით სეზონნახევრამდე შემცირდა. ამ თემასთან დაკავშირებით: „ტოტენჰემის“ მწვრთნელის პოსტი საჯარო „ხორცსაკეპ მანქანად“ იქცა, გულშემატკივრების ტკივილი კი უფრო მეტ კონტენტს იძლევა | ბარნი რონეი. ცვალებადობა თამაშის ნაწილია. ინგლისური ფეხბურთი ადრე დასცინოდა იტალიის ქაოტურ სამყაროს, მაგრამ ახლა მან „ბორანის“ იდეა მიიღო, რომელიც კლუბს სეზონის ბოლომდე უხელმძღვანელებს; თითქმის ყველა სტატია, რომელიც იგორ ტუდორს აღწერს, რომელიც „ტოტენჰემს“ ზაფხულამდე გაუძღვება, სათანადოდ განმარტავდა, რომ ის არის ის, რასაც იტალიელები „un traghettatore“-ს უწოდებენ. ნაწილობრივ, ეს ზოგადი მდგომარეობაა – და პრემიერ ლიგის მწვრთნელის საშუალო მმართველობის ვადა კიდევ უფრო მოკლე იქნებოდა, პეპ გვარდიოლასა და „მანჩესტერ სიტიში“ მისი ათწლიანი მოღვაწეობის გარეშე – მაგრამ „ტოტენჰემი“ და „ფორესტი“, შესაძლოა, განსაკუთრებულ შემთხვევებს წარმოადგენენ. „ტოტენჰემი“ უმართავად გამოიყურება, რადგან 2019 წელს ახალ სტადიონზე გადასვლის შემდეგ ექვსი მუდმივი მენეჯერი (და ოთხი დროებითი ან მოვალეობის შემსრულებელი) გამოიცვალა, თითქოს ამაღლებულმა გარემომ შექმნა მოლოდინი, რომელსაც გუნდის მშენებლობა ვერ აუწყობს ფეხს. „ფორესტი“, ამასობაში, სეზონის განმავლობაში უკვე მეოთხე მწვრთნელით, მისი მფლობელის, ფეთქებადი ევანგელოს მარინაკისის პროდუქტია. მაგრამ არსებობს უფრო ზოგადი ტენდენცია. მენეჯერის როლმა განიცადა უცნაური ევოლუცია. როდესაც ლიგის ფეხბურთი პირველად დაიწყო მე-19 საუკუნის ბოლოს, გუნდს, როგორც წესი, დირექტორთა საბჭო ირჩევდა, შესაძლოა კაპიტანთან ერთად. მდივან-მენეჯერი, როგორც მას ადრე უწოდებდნენ, იყო ადმინისტრატორი, რომელიც აჯავშნინებდა მატარებლებსა და სასტუმროებს და აგვარებდა კონტრაქტებს. მხოლოდ ძალიან იშვიათ შემთხვევებში, როგორიცაა ტომ უოტსონი, რომელმაც სამი ლიგის ტიტული მოიგო „სანდერლენდში“ და ორი „ლივერპულში“, ის მართავდა გუნდს. როგორც ბარნი რონეი თავის წიგნში „მენეჯერი“ ამტკიცებს, თუმცა ისეთი ფიგურები, როგორებიც იყვნენ ჰერბერტ ჩეპმენი „ჰადერსფილდსა“ და „არსენალში“, ტაქტიკითა და გუნდის მშენებლობით ინტერესდებოდნენ, მენეჯერის ერთ-ერთი მთავარი მიმზიდველობა კლუბის დირექტორებისთვის იყო ის, რომ მისი გამოყენება შეიძლებოდა განტევების ვაცად. როდესაც შედეგები ცუდად მიდიოდა, სასარგებლო იყო განადგურებული ფიგურა სკამზე, რომელიც კრიტიკას შთანთქავდა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კი მწვრთნელები ბევრად უფრო მნიშვნელოვან პიროვნებებად იქცნენ. ისეთები, როგორებიც იყვნენ მეტ ბასბი, ბილ შენკლი, დონ რევი და ბრაიან კლაფ, თავიანთ კლუბებს საკუთარი ხატით მართავდნენ; ისინი თავიანთი კლუბის ყველაზე მნიშვნელოვანი პირები გახდნენ. ეს დახასიათება გარკვეულწილად გრძელდება გვარდიოლასა და მიკელ არტეტას მსგავსი ფიგურების შემთხვევაშიც, მაგრამ თანამედროვე კლუბში საკვანძო ფიგურა ისევ მფლობელია. შესაძლოა პარადოქსულად მოგვეჩვენოს, როდესაც ფეხბურთი იმდენად სტრატიფიცირებულია, რომ მწვრთნელებს ასე ხშირად ცვლიან – რეალურად რა ცვლილებების მოხდენა შეუძლია მას? – მაგრამ ის ისევ ერთჯერადი ფიგურაა. და ეს არის ეპოქა, რომელშიც ლიდერები, ზოგადად, დიდხანს არ ძლებენ. გაერთიანებულ სამეფოს შვიდ წელიწადში ხუთი პრემიერ-მინისტრი ჰყავდა. ავსტრალიაში ლიბერალებს რვა წელიწადში ხუთი ლიდერი ჰყავდათ. მსოფლიოს უმსხვილეს ჩამოთვლილ კომპანიებში აღმასრულებელი დირექტორების ბრუნვა 2025 წელს ახალ მაქსიმუმს მიაღწია, 2024 წლის რეკორდის შემდეგ, რაც რვაწლიან საშუალო მაჩვენებელს 21%-ით აღემატება. ნაწილობრივ, როგორც Financial Times-ის სტატიაშია ნათქვამი, ეს გლობალური არეულობის შედეგია, ახლო აღმოსავლეთსა და ევროპაში კონფლიქტიდან დონალდ ტრამპის მღელვარე მმართველობის სტილამდე. მაგრამ ეს ასევე აქტივისტი აქციონერების მოუთმენლობის საკითხია, ამერიკელი აღმასრულებელი დირექტორების 40%-იანი ზრდით, რომლებიც მათი კამპანიების შემდეგ გაათავისუფლეს. ამომრჩევლებს, აქციონერებსა და გულშემატკივრებს არასოდეს ჰქონიათ ასეთი მცირე მოთმინება. ეს თავისთავად შეიძლება იყოს სწრაფად ცვალებად სამყაროზე რეაქცია, რადგან ახალი გამოწვევები ახალ ლიდერებს მოითხოვს. მაგრამ შესაძლოა ისიც, რომ სოციალური მედიის ეპოქაში, სადაც ყოველი წუწუნი ხაზგასმულია და საჩივრები მრავლდება, სადაც ალგორითმები უკმაყოფილებას უწყობს ხელს და „შემსრულებლური“ მრისხანება კარგი ბიზნესია, გრძელვადიანი ხედვა შეუძლებელია. შესაძლოა, ახლა ჩვენ ყველანი მარინაკისები ვართ. ეს არის ამონარიდი ჯონათან უილსონის „ფეხბურთიდან“, Guardian US-ის ყოველკვირეული მიმოხილვიდან ევროპული და მის ფარგლებს გარეთ არსებული თამაშების შესახებ. გამოიწერეთ უფასოდ აქ. გაქვთ შეკითხვა ჯონათანისთვის? მოგვწერეთ ელფოსტაზე: soccerwithjw@theguardian