VAR-ის პრობლემები ევროპაში: რატომ არ არის სისტემით კმაყოფილება

„ვფიქრობ, დაგვავიწყდა, რატომ დაინერგა VAR,“ – განაცხადა უეფას მსაჯთა ხელმძღვანელმა რობერტო როზეტიმ გასულ კვირას. მისი სიტყვების არჩევანი მნიშვნელოვანი იყო. ეს არ იყო პრემიერ ლიგის კრიტიკა. ეს ეხებოდა მთელ ევროპას. და ეს იყო „მიკროსკოპული“ ვიდეო ასისტენტ მსაჯის ჩარევების ზრდის შესახებ. ინგლისში მსაჯობის მედია გაშუქება სასტიკია. ნებისმიერ აღქმულ შეცდომას მაშინვე ედებიან. სოციალური მედია სავსეა ადამიანებით, რომლებიც ამბობენ, რომ VAR სხვაგან კარგად მუშაობს, რომ მსაჯობის სტანდარტი უკეთესია სხვა წამყვან დივიზიონებში. ვართ თუ არა პრემიერ ლიგაში დიდწილად დაცულები სხვა ევროპული ტოპ ლიგების დაპირისპირების უმეტესი ნაწილისგან? BBC Sport-ი ლიგების მასშტაბით ესაუბრა ადამიანებს ამის გასარკვევად. ბუნდესლიგის ფანები პირველივე დღიდან განუწყვეტლივ VAR-ის წინააღმდეგი იყვნენ. ბევრ ტრიბუნაზე ულტრასების სექტორში ყოველი მიმოხილვის განმავლობაში აღმართულია ბანერები „Videobeweis abschaffen“ (გააუქმეთ VAR). მიუხედავად VAR-ის გარშემო არსებული ყველა დაპირისპირებისა პრემიერ ლიგაში, იშვიათია მსგავსი მასშტაბური საჯარო დემონსტრაციის ნახვა. შეძახილები კი, მაგრამ არა ბანერები. გერმანიაში ეს სხვაგვარადაა. ავიღოთ, მაგალითად, „აუგსბურგის“ ფანები კვირას „ჰაიდენჰაიმთან“ მატჩამდე. კარების უკან VAR-ის წინააღმდეგ მიმართული გზავნილების ზღვა იყო. „ფეხბურთი VAR-ით ჰგავს დოღს ვირებით,“ – ეწერა ერთ ბანერზე, „მაინცთან“ გაშვებული პენალტის შემდეგ, რომელიც VAR-მა არ გააუქმა. BBC Sport-ს გერმანიის უმაღლესი დივიზიონიდან მიეწოდა ყველაზე უახლესი ოფიციალური მონაცემები. მათ აჩვენეს, რომ ჩარევების მაჩვენებელი გერმანიაში უფრო მაღალია, მაგრამ შეცდომების სიხშირე თითქმის იდენტურია. ეს არის ერთი ყოველ 16 თამაშში ინგლისში და 15.66 გერმანიაში. VAR გერმანიაშიც იკავებს მედია სივრცის დიდ ნაწილს, ქვეყნის ფეხბურთის ასოციაცია (DFB) რამდენიმე ტაქტიკას ცდის. მხოლოდ გასულ უქმეებზე მსაჯთა ხელმძღვანელი, კნუტ კირხერი, სატელევიზიო სტუდიაში იჯდა მთელი შაბათის მატჩების განმავლობაში, რათა პერსპექტივა შეეთავაზებინა. ეს იყო ჰოვარდ ვების, პროფესიონალური თამაშის მსაჯთა ორგანიზაციის (PGMO) მსაჯთა უფროსის, Final Score-ზე გამოჩენის ეკვივალენტი. DFB-მ ეს პოზიტიურად შეაფასა, მაგრამ მიუნხენის გაზეთმა Suddeutsche-მ დაწერა, რომ კირხერმა „ფოკუსირება უნდა მოახდინოს მსაჯთა მუშაობის გაუმჯობესებაზე“. ფეხბურთმა უნდა აიცილოს თავიდან „მიკროსკოპული“ VAR – უეფას მსაჯთა უფროსი. დიდი VAR დებატები: მასთან ერთად, მის გარეშე თუ მისი ფარგლების შეცვლით? „ოფიციალური პირები შეშინებულები ჩანდნენ“ – იყო თუ არა Villa Park-ის ქაოსი VAR-ის რეკლამა? „VAR-მა აქ დიდი მღელვარება გამოიწვია,“ – განუცხადა BBC Sport-ს NTV-ს ჟურნალისტმა სტეფან უერსფელდმა. „ის კვლავაც არის ის, რასაც ჩვენ ვუწოდებთ „Schuldverschiebung“ – ბრალის გადაბარება VAR-ზე, ნაცვლად მოედანზე მიღებული გადაწყვეტილებებისა. მიუხედავად იმისა, რომ მას გარკვეული სამართლიანობა შემოაქვს თამაშში, ის ბიუროკრატის ოცნებად იქცა.“ ბუნდესლიგამ ამ სეზონში ნახევრად ავტომატიზებული თამაშგარე მდგომარეობა დანერგა, მაგრამ მისმა მიკროსკოპულმა გადაწყვეტილებებმა და არასანდოობამ მხოლოდ გაზარდა დაპირისპირება. იანვარში, ტელემაუწყებელმა ZDF-მ გამოკითხა მწვრთნელები ორ უმაღლეს დივიზიონში. 27 რესპონდენტიდან 16-მა განაცხადა, რომ VAR-ით უკმაყოფილო იყო. NTV-ს მიერ ჩატარებულმა კიდევ ერთმა გამოკითხვამ აჩვენა, რომ მწვრთნელების 80%-ს მიაჩნდა, რომ VAR-ის შეფერხებები გადაჭარბებულად ხანგრძლივი იყო. მოსაზრება იყო, რომ VAR არ გაუმჯობესებულა. თუ პრემიერ ლიგის ფანებს ეგონათ, რომ VAR-ს გერმანიაში უკეთესი რეპუტაცია ჰქონდა, ეს აშკარად ასე არ არის. ესპანეთში ტრიბუნებზე უკმაყოფილების დიდ საჯარო გამოხატულებას ვერ ნახავთ. ლიგას მსაჯობასთან დაკავშირებული უამრავი სხვა პრობლემა აქვს. გასულ ზაფხულს, ესპანეთის ფეხბურთის ფედერაციამ შეცვალა მსაჯთა მთელი კომიტეტი და გახდა პირველი მსხვილი ლიგა, რომელმაც როლები მთლიანად გაყო. 15 გამოყოფილი VAR-ის მსაჯის გუნდი მუშაობს მხოლოდ ვიდეო ასისტენტად. თუმცა, პირველი შეცდომის დაშვებას დიდი დრო არ დასჭირვებია, და ისევ ნახევრად ავტომატიზებული ტექნოლოგია იყო დამნაშავე. მან ვერ მოახერხა გოლის ავტორის თამაშგარე მდგომარეობის იდენტიფიცირება, ოფიციალურ პირებს ეს არ გაუცნობიერებიათ და გოლი ჩაითვალა. VAR-ის გუნდი მოიხსნეს მომდევნო დანიშნულებიდან. სპეციალისტი VAR-ები დიდი ხანია შემოთავაზებული იყო, როგორც დიდი გამოსავალი. მაგრამ BBC Sport-ის მიმომხილველი გილემ ბალაგი ამბობს, რომ ამას არანაირი ცვლილება არ მოუტანია. „არ არსებობს შეთანხმება იმაზე, თუ რა უნდა გააკეთოს VAR-მა ან როგორ უნდა იმოქმედონ მსაჯებმა,“ – თქვა ბალაგიმ. „შემოთავაზება იყო VAR-ის ნაკლებად გამოყენება. ნაკლებად ვიდრე რა? რატომ ნაკლებად, თუ ეს აუცილებელია? მაგრამ როდის არის აუცილებელი?“ ეს არის კითხვა, რომელზეც არავის, არცერთ ლიგაში, არ შეუძლია პასუხის გაცემა. „რეალ მადრიდის“ ტელეარხი ყოველკვირეულად აწარმოებს ვიდეოებს, რომლებიც აკრიტიკებენ მსაჯებს. უქმეებზე „ბარსელონამ“ გაავრცელა განცხადება, რომელშიც ხაზგასმული იყო „მსაჯების განმეორებითი გადაწყვეტილებები, რომლებიც, მისი აზრით, ზიანს აყენებს თამაშს“. ამას მოჰყვა წარმოუდგენელი რვავუთიანი VAR მიმოხილვა „ატლეტიკო მადრიდის“ წინააღმდეგ თამაშგარედან გატანილი გოლის გასაუქმებლად. ისევ, ნახევრად ავტომატიზებული ტექნოლოგია გაუმართავი იყო. Marca-მ გაანალიზა ინციდენტები, რომლებიც გაშუქდა ლიგის გადაცემაში 'Match Officials Mic'd Up'. მან აღმოაჩინა 10 შეცდომა თამაშების პირველ 18 ტურში – უფრო მაღალი ვიდრე ბუნდესლიგაში ან პრემიერ ლიგაში. გაზეთმა განაცხადა, რომ პროგრამით არ გაშუქებული შემდგომი შეცდომებიც იქნებოდა. „შეგრძნება ის არის, რომ VAR-მა თამაში გაართულა, ნაცვლად იმისა, რომ გაეწმინდა,“ – დასძინა ბალაგიმ. „ის, რაც მიზნად ისახავდა გადაწყვეტილებების გამარტივებას, მეცნიერული, გამჭვირვალე, ლოგიკური, ნაცვლად ამისა, ისინი უფრო ბუნდოვანი, ინტერპრეტაციული, ყველაფერი ნათელის გარდა გახადა.“